Een beeldoverzicht door Theo Baart

Ruimte

De wording van

nieuw Nederland

Het Jaar van de Ruimte biedt een platform tot heroriëntatie en plannenmakerij. En er is geen ballotage: iedereen is uitgenodigd om bij te dragen. Nieuwe coalities lijken mogelijk en we kijken weer vooruit.

En bij een vooruitblik hoort een terugblik. Nederland is niet bepaald leeg, het nieuwe zal zich moeten voegen tussen of in de plaats komen van het bestaande. In vijftig foto’s heb ik een bondige inventarisatie gemaakt van hoe het Nederlandse maaiveld de afgelopen twintig jaar is veranderd. Wat hebben die beleidsstukken van rond 1990 in gang gezet en in 2015 zichtbaar opgeleverd? De foto’s in deze presentatie zijn gerubriceerd volgens de thema’s in de vierde nota: Waterland, Distributieland, Stedenland.

Ruimte, De wording van nieuw Nederland is een tocht langs projecten van verschillende schaal. Projecten met een internationale betekenis (de HSL), lokaal (beekherstel Dommel), wonen (Vinexwijken), werken, waterhuishouding en recreatie. En dat dan ook nog geografisch gespreid. De keuze is natuurlijk arbitrair en beperkt maar doet hopelijk recht aan de verscheidenheid en de kwaliteit van de projecten die de afgelopen jaren gerealiseerd zijn gebaseerd op de twee rijksnota’s.

 

Plan

Ik heb altijd in een plan gewoond. Geboren in het Plan West van de Dienst Stadsontwikkeling in Amsterdam en al snel verhuisd naar het plan van stedenbouwkundige Wieger Bruin in Hoofddorp. Voor de studie ben ik weer teruggekeerd naar Plan West in Amsterdam maar wel vlakbij het Hoofddorpplein, dat maakte de stap niet te groot. Later naar het ultieme voorbeeld van doorgeschoten planologie, de Bijlmermeer om weer te herstellen in een van Nederlands grootste erupties van plannen en bouwen: de Vinexwijk. Dit is geen bijzondere woongeschiedenis. Ik vermoed dat ik dat deel met veel landgenoten: wij groeien op en leven in een bedachte en ontworpen omgeving.

Het ongeordende en ongerijmde in de stad, dorp en platteland ontstaat door de botsing der plannen. Hoe vaak zou een gebruiker of bewoner zich realiseren dat hij zich bevindt in een omgeving waarvan de oorsprong ‘een plan’ was?

In 1988 vierde ruimtelijke nota (Vino) en drie jaar later met de vierde ruimtelijke nota extra (Vinex) werden door het Rijk de contouren bepaald voor het aanzien van dit land in 2015. Eind jaren negentig was het enthousiasme voor het maken van blauwdrukken op rijksniveau voor de inrichting van ons land wat verflauwd. ‘Polderen’, ‘vrije markt’ en ‘de-centraal’ werden de bouwstenen voor een nieuwe visie die deskundigheid en regie van het Rijk zouden vervangen. Het ministerie dat zich daarmee bezig hield, werd zelfs opgeheven maar de ruimtelijke thema’s die een nationale of zelfs supra-nationale aanpak behoeven verdwenen daarmee niet. De financiële crisis deed een aantal grote partijen – lang vaste spelers in dit theater - vastlopen en zelfs verdwijnen. Nieuwe kleine partijen zagen nog wel mogelijkheden voor het maken en uitvoeren van andersoortige ideeën. Een periode van heroriëntatie brak aan gecombineerd met een nieuwe ruimtelijke agenda. Dat wordt dan een paradigmawisseling genoemd.

 

Theo Baart

Nederland Waterland

 

W 01 | Nijmegen Ooijpolder

W 02 | Crailoo Ecoduct

W 03 | Noordwaard Ontpoldering

W 04 | Wageningen Blauwe Kamer

W 05 | Afsluitdijk Cultureel erfgoed

W 06 | Monster Zandmotor

W 07 | Amsterdam IJburg

W 08 | Smeerling Ruiten Aa

W 09 | Ramspol Balgstuw

W 10 | Diepeveen Keizersrande

W 11 | Tiengemeten Nieuwe natuur

W 12 | Eindhoven Bommel

W 13 | Nijmegen Waaleiland

W 14 | Culumborg Werk aan ’t Spoel

W 15 | Den Bosch Haverleij

W 16 | Katwijk Kustversterking

W 17 | Petten Hondsbossche Zeewering

Nederland Distributieland

 

D 01 | Schiphol Gasrotonde

D 02 | Leiderdorp Verdieping A4

D 03 | Eemshaven Energieknooppunt

D 04 | Medemblik Agropark

D 05 | Rotterdam Tweede Maasvlakte

D 06 | Bleiswijk HSL

D 07 | Tilburg Vossenberg

D 08 | Nijmegen Betuwelijn

Nederland Stedenland

 

S 01 | Pijnacker Glasteelt

S 02 | Rotterdam Stationsgebied

S 03 | Amsterdam Recreatie

S 04 | Rotterdam Transformatie

S 05 | Utrecht Markering overgang

S 06 | Maastricht Céramique

S 07 | Leidsche Rijn Maxima Park

S 08 | Utrecht Stationsgebied

S 09 | Heerhugowaard Stad van de Zon

S 10 | Leiden Nieuw Leyden

S 11 | Enschede Roombeek

S 12 | Rotterdam Stedelijke vernieuwing

S 13 | Amsterdam Westerdok

S 14 | Den Haag Randstadrail

S 15 | Den Haag Rijksvastgoed

S 16 | Almere Stadshart

S 17 | Eindhoven Flight Forum

S 18 | Eindhoven Strijp

S 19 | Maastricht Ondertunneling

S 20 | Leeuwarden Zuiderburen

S 21 | Winschoten Blauwestad

S 22 | Kerkrade Euregio

S 23 | Den Haag Stedelijke vernieuwing

S 24 | Delft Ondertunneling

S 25 | Rotterdam Dakpark

S 26 | Amsterdam Ondertunneling