Voorwoord Hans Tijl

Ruimte

De wording van

nieuw Nederland

Tijdslijnen

Er wordt wel eens gesteld dat ruimtelijke ordening een beleidsterrein van de lange tijdslijnen is; een vakgebied dat vooral naar de toekomst kijkt zonder dat er echt veel verandert. En bovendien kan het nogal een tijdje duren voordat beleidsvoornemens of ruimtelijke initiatieven daadwerkelijk gerealiseerd zijn, als ze al gerealiseerd worden.Deels klopt dat natuurlijk. We weten allang dat de toekomst – ook de ruimtelijke toekomst van Nederland – niet volledig maakbaar is en tussen idee en uitvoering zijn er vaak vele hobbels te overwinnen. Maar als we nu eens terug kijken in de tijd, dan kan alleen maar de conclusie getrokken worden dat Nederland echt ingrijpend veranderd is. In nog geen 25 jaar tijd zijn op vele plekken in Nederland grootschalige nieuwe woonwijken ontworpen en gebouwd, zijn de centra van vele steden in Nederland vaak compleet vernieuwd, zijn grote nieuwe spoorverbindingen tot stand gebracht, heeft de Rotterdamse haven weer een substantiële zeewaartse uitbreiding ondergaan en is er op vele plekken natuur ontwikkeld. Veel van deze grote ruimtelijke ingrepen zijn in de Vierde Nota Ruimtelijke Ordening (Extra) beleidsmatig ‘op de kaart gezet’ en zijn nu, 25 jaar later, gerealiseerd! De al eerder gememoreerde lange tijdslijnen van ons vakgebied zijn dus maar zeer relatief. Nederland verandert, veel sneller dan we soms denken.

En juist dit veranderde Nederland wordt werkelijk prachtig in beeld gebracht in deze fotoreeks van Theo Baart. In het kader van het Jaar van de Ruimte heeft hij de recente ruimtelijke ingrepen in onze steden en in ons landschap in 50 beelden gevat. Van de Zandmotor bij Monster, via het Maastrichtse Céramiqueterrein en Blauwestad in Groningen naar het Amsterdamse IJburg; stuk voor stuk beelden die staan voor het veranderde ruimtelijk aanzien van Nederland.

Ook wordt wel eens gesteld dat Nederland af is; alle stukjes Nederland zijn zo’n beetje bestemd en we hebben het ruimtelijke allemaal wel goed op orde, zo constateren vaak ook de buitenlandse delegaties die bij ons langskomen. Deze stelling kan echter nog krachtiger weersproken worden. De ruimtelijke inrichting van Nederland is nooit af. Er is brede consensus over het gegeven dat de huidige maatschappelijke opgaven op het terrein van bijvoorbeeld de verduurzaming van onze energievoorziening, de bescherming van ons land tegen het water, de circulaire economie en internationale concurrentiepositie van ons stedelijk landschap een forse ruimtelijke inspanning vergt en een ruimtelijke impact zal hebben. Ook de komende 25 jaar zal Nederland weer ingrijpend veranderen.

Maar niet alleen de ruimtelijke opgave is anders in vergelijking met 25 jaar geleden, ook de manier waarop we ruimtelijk beleid maken en uitvoeren is wezenlijk veranderd. In gang gezet met de naderende Omgevingswet zitten we midden in de beweging van ruimtelijk beleid naar Omgevingsbeleid; echt samenhangende beleidsontwikkeling voor de fysieke leefomgeving. Maar ook de bepalende spelers zijn wezenlijk veranderd. In de tijd van de Vinex waren het vooral de overheden en de marktpartijen die de smaak bepaalden. Tegenwoordig zijn het omgevingsbeleid en inrichting van ons land en onze leefomgeving veel meer van de samenleving als geheel. En te midden van dit veranderende speelveld vervult het Jaar van de Ruimte een krachtige agenderende functie ten aanzien van zowel de inhoud van de toekomstige omgevingsopgaven als de met deze opgaven samenhangende sturingsprincipes. Een mooie opmaat voor de op co-creërende wijze tot stand te brengen eerste Nationale Omgevingsvisie (zie www.werkplaatsnovi.nl).

Het zou mij grote deugd doen als we over pakweg 25 jaar weer mogen genieten

van een soortgelijke fotoreeks van het alsdan veranderde Nederland.

 

 

 

Nederland Waterland

 

W 01 | Nijmegen Ooijpolder

W 02 | Crailoo Ecoduct

W 03 | Noordwaard Ontpoldering

W 04 | Wageningen Blauwe Kamer

W 05 | Afsluitdijk Cultureel erfgoed

W 06 | Monster Zandmotor

W 07 | Amsterdam IJburg

W 08 | Smeerling Ruiten Aa

W 09 | Ramspol Balgstuw

W 10 | Diepeveen Keizersrande

W 11 | Tiengemeten Nieuwe natuur

W 12 | Eindhoven Bommel

W 13 | Nijmegen Waaleiland

W 14 | Culumborg Werk aan ’t Spoel

W 15 | Den Bosch Haverleij

W 16 | Katwijk Kustversterking

W 17 | Petten Hondsbossche Zeewering

Nederland Distributieland

 

D 01 | Schiphol Gasrotonde

D 02 | Leiderdorp Verdieping A4

D 03 | Eemshaven Energieknooppunt

D 04 | Medemblik Agropark

D 05 | Rotterdam Tweede Maasvlakte

D 06 | Bleiswijk HSL

D 07 | Tilburg Vossenberg

D 08 | Nijmegen Betuwelijn

Nederland Stedenland

 

S 01 | Pijnacker Glasteelt

S 02 | Rotterdam Stationsgebied

S 03 | Amsterdam Recreatie

S 04 | Rotterdam Transformatie

S 05 | Utrecht Markering overgang

S 06 | Maastricht Céramique

S 07 | Leidsche Rijn Maxima Park

S 08 | Utrecht Stationsgebied

S 09 | Heerhugowaard Stad van de Zon

S 10 | Leiden Nieuw Leyden

S 11 | Enschede Roombeek

S 12 | Rotterdam Stedelijke vernieuwing

S 13 | Amsterdam Westerdok

S 14 | Den Haag Randstadrail

S 15 | Den Haag Rijksvastgoed

S 16 | Almere Stadshart

S 17 | Eindhoven Flight Forum

S 18 | Eindhoven Strijp

S 19 | Maastricht Ondertunneling

S 20 | Leeuwarden Zuiderburen

S 21 | Winschoten Blauwestad

S 22 | Kerkrade Euregio

S 23 | Den Haag Stedelijke vernieuwing

S 24 | Delft Ondertunneling

S 25 | Rotterdam Dakpark

S 26 | Amsterdam Ondertunneling